Komisja Europejska chce załatać budżet Ukrainy pożyczką SAFE

Komisja Europejska wezwała państwa członkowskie do wykorzystania niewydanych środków z programu obronnego SAFE na wspólne projekty z ukraińskimi firmami. W ten sposób Bruksela chce pomóc Kijowowi zbalansować budżet, który zmaga się z deficytem sięgającym blisko 70 mld euro. Nową rundę naboru wniosków ogłoszono w czwartek, 29 października.

Organ wykonawczy Unii Europejskiej rozpoczął kolejny etap przyjmowania wniosków o niskoprocentowe pożyczki, które mają wzmocnić siły zbrojne krajów wspólnoty. Dotąd niewykorzystane pozostaje około 21,3 mld euro, częściowo dlatego, że niektóre państwa zwróciły się o mniejsze środki, niż pierwotnie zakładano.

Komisja zachęca członków Unii zarówno do ubiegania się o kredyty, jak i do realizowania wspólnych inicjatyw z Ukrainą. O takiej możliwości mówiła we wrześniu przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen podczas orędzia o stanie wspólnoty. W czwartek stosowny list rozesłał do stolic komisarz UE do spraw obrony Andrius Kubilius, wskazując jako obszary współpracy systemy obrony powietrznej, produkcję rakiet oraz wytwarzanie amunicji.

Inwestycje w projekty współrealizowane przez ukraińskie przedsiębiorstwa mają pomóc Kijowowi w zrównoważeniu finansów publicznych. Jak podkreśla telewizja Euronews, Komisja nie może zmusić państw członkowskich do współpracy z Ukrainą - kluczowym założeniem SAFE pozostaje wzmocnienie własnych armii i unijnego przemysłu zbrojeniowego.

Lagarde odchodzi z EBC przed końcem kadencji

Prezes Europejskiego Banku Centralnego Christine Lagarde ogłosiła, że z dniem 7 lutego 2027 roku ustąpi ze stanowiska. Formalnie jej kadencja miała zakończyć się dopiero z końcem października 2027 roku. O decyzji powiadomiła wcześniej przewodniczącego Rady Europejskiej Antonia Costę.

Rozmówcy portalu Politico twierdzą, że francuska finansistka zdecydowała się na wcześniejsze odejście, by móc zabierać głos w publicznej debacie przed zaplanowanymi na kwiecień wyborami prezydenckimi we Francji. Rezygnacja otwiera państwom strefy euro drogę do obsadzenia trzech z sześciu miejsc w zarządzie banku.

Prezydent Emmanuel Macron chce wpłynąć na te rozstrzygnięcia jeszcze przed końcem własnej kadencji. Według Politico obawiał się, że po ewentualnym zwycięstwie liderki narodowców Marine Le Pen do EBC trafiłaby osoba o poglądach skrajnie odmiennych od Lagarde. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz zapowiadał, że kandydat na nowego prezesa zostanie wyłoniony do końca roku.

Lider skrajnie lewicowej Francji Nieujarzmionej Jean-Luc Mélenchon skrytykował całą sytuację. Przypomniał, że Macron zastosował już podobny manewr w Banku Francji, gdzie czerwcowa rezygnacja François Villeroya de Galhau pozwoliła na jego wcześniejsze zastąpienie.

Czarzasty przeciw udziałowi Brauna w Radzie Bezpieczeństwa Narodowego

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zwrócił się do prezydenta Karola Nawrockiego, by nie zapraszał na posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego przedstawicieli Konfederacji Korony Polskiej. W jego ocenie partia Grzegorza Brauna może przekazywać informacje niejawne.

Prezydent zwołał posiedzenie Rady na 3 listopada, zapraszając polityków ze wszystkich klubów i kół parlamentarnych. Podczas konferencji prasowej, zrelacjonowanej przez Wirtualną Polskę, Czarzasty podkreślił, że obrady dotyczyć będą zbrojeń i kwestii objętych tajemnicą, co do których - jego zdaniem - nie ma pewności, że nie zostaną ujawnione.

Decyzja należy ostatecznie do prezydenta, lecz Lewica zapowiada sprzeciw wobec legitymizowania prawicowego ugrupowania. Sam Czarzasty uzależnia swój udział od opinii prezydium klubu. Doradca prezydenta Błażej Poboży przypomniał na platformie X, że marszałek nie uzyskał poświadczenia bezpieczeństwa wymaganego do dostępu do informacji niejawnych. Według informatorów WP głównym tematem posiedzenia ma być budowa w Polsce stałej bazy sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych.

Izrael bada katarski wpływ na wybory

Izraelski kontrwywiad Szin Bet ma sprawdzić, czy Katar wpływał na wynik wtorkowych wyborów parlamentarnych. O zbadanie sprawy wnioskowali członkowie koalicji rządzącej skupionej wokół Likudu premiera Benjamina Netanjahu. Uważają oni, że Doha mogła oddziaływać na głosowanie poprzez finansowanie ugrupowań reprezentujących arabskich obywateli Izraela.

Lewicowa Zjednoczona Lista i konserwatywna partia Ra’am uzyskały łącznie 19 ze 120 mandatów w Knesecie - o dziewięć więcej niż w 2022 roku. Lider opozycji Gadi Eisenkot ostrzegł koalicję przed wykorzystaniem oskarżeń o zagraniczną ingerencję do opóźnienia inauguracji parlamentu.

Szef lewicowej partii Demokraci Jair Golan oskarżył Netanjahu o próbę podważenia wyników głosowania. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Kataru uznało zarzuty rządu Izraela za „śmieszne i niebezpieczne”, przypominając, że wcześniej opozycja oskarżała Dohę o przekupywanie władz Izraela.

Litwa, Rosja i odkrycie Orlenu

Litewska Rada Obrony Państwa przyjęła w czwartek powszechny model obrony, który od 2032 roku wprowadzi powszechny pobór młodych mężczyzn. Rząd w Wilnie liczy, że rocznie do sił zbrojnych trafi około 7,5 tys. poborowych. Dyskusji wymagają jeszcze kwestie udziału kobiet oraz utworzenia scentralizowanej instytucji nadzorującej reformę.

W Moskwie zakończył się dwudniowy szczyt z udziałem 22 afrykańskich przywódców i delegacji 48 państw. Doradca Władimira Putina Jurij Uszakow określił Afrykę „sojusznikiem Rosji” w budowie wielobiegunowego świata. Prezydent zapewniał, że jego kraj - w przeciwieństwie do Zachodu - nie będzie prowadził neokolonialnej eksploatacji kontynentu.

Orlen wraz z Equinorem, DNO i Wellesley Petroleum potwierdził, że zasoby złoża gazu Afrodyta na Morzu Północnym są ponad dwukrotnie większe, niż dotąd szacowano. Udział Orlenu to ponad 4 miliardy metrów sześciennych gazu. Zasoby mają przewyższać złoże Omega Alfa, uznawane za największe odkrycie ostatnich lat na norweskim szelfie kontynentalnym.