W Oslo szukano drogi do pokoju, Rosja odrzuca ustępstwa polityczne

W Oslo przedstawiciele Stanów Zjednoczonych, Ukrainy i państw europejskich omówili we wtorek 20 października propozycje zakończenia wojny na Ukrainie. Rosja zapowiedziała, że nie zgodzi się na ustępstwa polityczne, co stawia pod znakiem zapytania efekt rozmów prowadzonych w stolicy Norwegii.

W spotkaniu uczestniczyli specjalny wysłannik prezydenta USA Steve Witkoff, prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski, premier Norwegii Jonas Gahr Støre oraz prezydent Finlandii Alexander Stubb. Na konferencji prasowej Zełenski powiedział, że Ameryka zapewniła o przygotowaniu wiarygodnych gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy. Miałyby one przypominać zapisy artykułu 5 Traktatu Północnoatlantyckiego o wzajemnej obronie państw NATO.

Szef norweskiego rządu uznał, że rozmowy były konieczne z powodu narastającego kryzysu w relacjach między Waszyngtonem a Kijowem. Prezydent Finlandii chwalił z kolei postęp osiągnięty w Oslo. Po spotkaniu Witkoff miał udać się do Rosji - w Sankt Petersburgu zaplanowano jego rozmowy z rosyjskimi dyplomatami na temat propozycji pokojowych.

Rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow czeka na nowe propozycje, które mogłyby przynieść jego państwu korzyści ekonomiczne i finansowe. W wypowiedzi cytowanej przez dziennik „Aftenposten” wykluczył możliwość poczynienia przez Rosję ustępstw politycznych. Wysoka przedstawiciel UE do spraw zagranicznych Kaja Kallas oskarżyła Stany Zjednoczone o próbę zmuszenia Ukrainy do kapitulacji, twierdząc, że tylko dzięki wsparciu Unii Kijów nie podda się Władimirowi Putinowi.

Lwów ogłasza rok UPA, Warszawa protestuje

Lwowska Rada Obwodowa przyjęła uchwałę ogłaszającą 2027 rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii i jej naczelnego dowódcy Romana Szuchewycza, a także działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Ołeha Olżycza. W przyszłym roku przypada 85. rocznica powstania UPA oraz 120. rocznica urodzin Szuchewycza, który stał na czele UPA w czasie ludobójstwa Polaków na Wołyniu.

Przewodniczący Komisji Kultury Lwowskiej Rady Obwodowej Światosław Szeremeta przypomniał, że pierwotnie rokiem UPA miał być 2022. Obchody przełożono z powodu rosyjskiej inwazji, dlatego nowa decyzja ma pozwolić na przygotowanie uroczystości na większą skalę.

Rzecznik polskiego MSZ Maciej Wewiór w rozmowie z Wirtualną Polską uznał gloryfikowanie UPA i „zbrodniczych postaci” za sprzeczne z wartościami europejskimi oraz z dobrosąsiedzkim charakterem relacji polsko-ukraińskich. Resort przypomniał o potępieniu postaci Szuchewycza przez Parlament Europejski w lipcu tego roku.

Tusk oczekuje wyjaśnień od Ukrainy w sprawie drona

Premier Donald Tusk zażądał od władz Ukrainy wyjaśnień w sprawie drona, który w nocy z soboty na niedzielę miał przelecieć przez terytorium Polski i wybuchnąć na Litwie. Szef rządu podkreślił, że Ukraina nie otrzymała pozwolenia na atakowanie Rosji z terytorium Polski, niezależnie od tego, kto miałby przeprowadzić takie działania.

Litewskie władze przekazały, że w miejscowości na północ od Wilna wybuchł dron, który według tamtejszego wojska wcześniej przekroczył polsko-litewską granicę. Ukraińskie MSZ przeprosiło Litwę, tłumacząc, że maszyna zboczyła z kursu wskutek zakłóceń wywołanych przez rosyjskie środki walki elektronicznej.

Polskie Ministerstwo Obrony Narodowej zaprzeczało dotąd tym doniesieniom, twierdząc, że dron nie został wykryty przez polskie radary. Wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz zapewnił o kontakcie ze swoim litewskim odpowiednikiem i zlecił analizę polskich systemów radarowych.

Sejm bronił ministra finansów

Sejm odrzucił wniosek o wotum nieufności wobec ministra finansów i gospodarki Andrzeja Domańskiego. Przeciwko odwołaniu zagłosowało 234 posłów, za - 204. Wniosek, złożony przez klub PiS, wcześniej negatywnie zaopiniowała sejmowa Komisja Finansów.

Opozycja zarzuca Domańskiemu doprowadzenie do wysokiego deficytu sektora finansów publicznych. Zdaniem posła PiS Przemysława Czarnka Polska nie dysponuje obecnie zasobami pozwalającymi zareagować na potencjalny kryzys gospodarczy.

Premier Tusk chwalił osiągnięcia ministra. Przyznał, że deficyt jest wysoki, lecz w kolejnych latach ma być „trzymany w ryzach”. Wskazał na szybki wzrost gospodarczy, niską inflację i niewielkie bezrobocie oraz zapowiedział wniosek do prezydenta o powołanie Domańskiego na wicepremiera.

Brytyjskie myśliwce dla Arabii Saudyjskiej

Wielka Brytania skieruje do Arabii Saudyjskiej myśliwce Typhoon oraz doradców wojskowych, aby bronić saudyjskiego nieba przed atakami jemeńskich Huti. Brytyjski minister obrony Wes Streeting, cytowany przez BBC, zapewnił, że samoloty RAF będą pełnić wyłącznie misję obronną i nie wezmą udziału w saudyjskich uderzeniach na terytoria kontrolowane przez Huti.

Streeting potępił ataki ugrupowania wymierzone w Arabię Saudyjską, nazywając je „godnymi absolutnej pogardy”, i powiązał je z rosnącymi cenami energii w Zjednoczonym Królestwie. Od zerwania zawieszenia broni w ubiegłym miesiącu Huti regularnie niszczą saudyjską infrastrukturę. W ataku na lotnisko w Rijadzie 10 października zginęło 13 osób, a według jemeńskiego resortu zdrowia od 3 września w saudyjskich nalotach śmierć poniosło 141 osób.

UE zapowiada aktywność w Arktyce

Komisja Europejska zaprezentowała strategię „Sąsiedztwo Północne”, zakładającą wzmocnienie obecności Unii w Arktyce. Dokument, przedstawiony przez Ursulę von der Leyen, za największe zagrożenie dla bezpieczeństwa regionu uznaje aktywność Rosji; topnienie lodu wykorzystują także Chiny.

Unia chce stać się ośrodkiem bezpieczeństwa morskiego i gromadzić informacje o zagrożeniach, w tym o próbach przecinania kabli podmorskich. Portal Politico zauważa, że strategia nie wskazuje źródeł finansowania, a część polityków uznaje plan za spóźniony.

W Portugalii policja zlikwidowała miasteczka namiotowe w Lizbonie i Porto, rozbite przez protestujących przeciwko kryzysowi mieszkaniowemu. Według Banku Portugalii najbogatsze 10 procent społeczeństwa skupia blisko 59 procent majątku, podczas gdy do połowy rodzin należy jedynie 6 procent aktywów.