USA i Iran parafują wstępny pokój, atak na polski klasztor w Jerozolimie

Stany Zjednoczone i Iran wstępnie podpisały ramowe porozumienie pokojowe, którego oficjalne zawarcie ma nastąpić w piątek w Szwajcarii - poinformował we Francji prezydent Donald Trump na marginesie szczytu G7. Tego samego dnia ma zostać całkowicie udrożniona cieśnina Ormus, jeden z kluczowych światowych szlaków handlowych.

Według agencji Reuters dokument przewiduje wstrzymanie działań wojennych i odblokowanie żeglugi, ale jego wdrożenie zależy od zakończenia izraelskich ataków na Liban. Dopiero w kolejnym etapie Waszyngton i Teheran mają zająć się irańskim programem nuklearnym, sankcjami oraz zamrożonymi aktywami.

Strony różnie interpretują treść umowy. Irańska agencja FARS twierdzi, że Amerykanie uznali suwerenne prawa Iranu i Omanu do cieśniny Ormus, a po 60-dniowym bezpłatnym tranzycie oba kraje zaczną pobierać opłaty od statków. Odmienne stanowisko przedstawił wiceprezydent J.D. Vance, który zapewnił, że USA domagają się otwarcia cieśniny bez żadnych opłat i że Waszyngton „trzyma wszystkie karty” w negocjacjach.

Mig-i 29 wciąż w Polsce

Polska nie przekazała Ukrainie obiecanych jeszcze za rządów PiS myśliwców MiG-29, ponieważ Kijów nie wywiązał się z transferu technologii dronowych - poinformował w Radiu Zet wiceminister obrony Cezary Tomczyk. Dialog w tej sprawie trwa od wielu miesięcy, a polska armia jest zainteresowana ukraińskimi platformami bezzałogowymi i rakietowymi. Tomczyk zapowiedział równolegle dalsze zakupy F-35; szkolenie jednego pilota tej maszyny kosztuje blisko 12 milionów dolarów.

Atak na Ławrę Peczerską i polski klasztor w Jerozolimie

W nocy z niedzieli na poniedziałek rosyjskie rakiety i drony uderzyły w terytorium Ukrainy, zabijając pięć osób i raniąc 35. Jednym z celów był prawosławny klasztor Ławra Peczerska pod Kijowem, wpisany na listę UNESCO. Kijów oskarża Rosję o zbrodnię przeciwko ludzkości; Moskwa twierdzi, że budynek trafił ukraiński pocisk Patriot. Prezydent Wołodymyr Zełenski ponownie zaproponował Władimirowi Putinowi spotkanie na neutralnym gruncie, lecz rosyjski przywódca odmówił.

Ambasada RP w Tel Awiwie poinformowała o kolejnym ataku na Nowy Dom Polski w Jerozolimie - w obiekt rzucono butelki. Rzecznik MSZ Maciej Wieczór powiedział Polsat News, że resort pozostaje w kontakcie z izraelską policją i miejscowym rabinem, lecz efekty są krótkotrwałe. Działający od 1941 roku Dom Pielgrzyma leży w dzielnicy zdominowanej przez ortodoksyjne grupy żydowskie; zakonnice i pielgrzymi od lat są obrzucani przedmiotami, opluwani i wyzywani.

Bruksela, Budapeszt i klimat

Unia Europejska nie zdołała uzgodnić sankcji wobec izraelskiego ministra bezpieczeństwa narodowego Itamara Ben Gwira - poinformowała szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas. Polska, reprezentowana przez Radosława Sikorskiego, opowiedziała się za zakazem wjazdu polityka do strefy Schengen. Decyzja wymaga jednomyślności.

Węgierskie Zgromadzenie Narodowe przyjęło 16. poprawkę do konstytucji, ograniczającą sprawowanie urzędu premiera do dwóch kadencji. Oznacza to, że Wiktor Orbán nie wróci na fotel szefa rządu, a obecny premier Péter Magyar będzie mógł rządzić maksymalnie osiem lat. Lider Fideszu uznał, że rząd Tiszy „ośmieszył się”, bo o takich kwestiach powinni decydować wyborcy.

Państwa UE przyjęły także nowe limity emisji CO2 dla przemysłu obowiązujące do 2030 roku. Polska i Włochy głosowały przeciw; według RMF FM Komisja Europejska uwzględniła jedynie polski postulat szybkiej ścieżki rewizji wskaźników. Przedsiębiorcy ostrzegają przed wzrostem kosztów produkcji i wyższymi rachunkami za ciepło.